W związku z otrzymaniem stanowiska Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia z dnia 20 lipca 2026 r. (znak: PLPR.054.137.2026.MI), dotyczącego realizacji recept elektronicznych wystawionych z 30-dniowym terminem realizacji, obejmujących ilość produktu leczniczego odpowiadającą terapii dłuższej niż 30 dni, Naczelna Izba Aptekarska przekazuje je farmaceutom do wiadomości. Stanowisko Ministerstwa Zdrowia, zawierające interpretację obowiązujących przepisów, rekomendowany sposób realizacji takich recept oraz informację o oczekiwanym sposobie postępowania Narodowego Funduszu Zdrowia w ramach czynności kontrolnych, stanowi załącznik do niniejszego komunikatu.

Naczelna Izba Aptekarska podtrzymuje prezentowane dotychczas stanowisko, które pozostaje odmienne od interpretacji Ministerstwa Zdrowia dotyczącej zasad realizacji tego rodzaju recept. Stanowisko NIA było znane zarówno Ministerstwu Zdrowia, jak i Narodowemu Funduszowi Zdrowia i nie było dotychczas kwestionowane w praktyce stosowania przepisów.

Wobec pojawiających się pytań ze strony farmaceutów oraz rozbieżności interpretacyjnych Naczelna Izba Aptekarska zwróciła się do Ministerstwa Zdrowia o zajęcie jednoznacznego stanowiska. Odpowiedzią na to wystąpienie jest pismo Dyrektora Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji z dnia 20 lipca 2026 r.

Naczelna Izba Aptekarska nie podziela przedstawionej przez Ministerstwo Zdrowia wykładni obowiązujących przepisów. W szczególności należy zauważyć, że w przekazanym stanowisku nie wskazano przepisu prawa, który stanowiłby podstawę odmowy realizacji recepty elektronicznej w sytuacji, gdy recepta pozostaje ważna, pacjent posiada prawo do świadczenia, a system teleinformatyczny dopuszcza jej realizację. Stanowisko Ministerstwa Zdrowia ma charakter interpretacyjny i nie zmienia obowiązujących przepisów prawa.

Obecne stanowisko Ministerstwa Zdrowia budzi również wątpliwości w kontekście „Komunikatu nr V Ministra Zdrowia dotyczącego schematów dawkowania w receptach rocznych”, w którym Minister Zdrowia jednoznacznie wskazał, że: „Dla recept rocznych lub z okresem stosowania powyżej 120 dni, w przypadku braku zwrócenia przez system e-zdrowie (P1) informacji o ilości produktu do wydania, osoba wydająca produkt wydaje ilość zaordynowaną, w terminie ważności recepty, jednak z zachowaniem warunku jednorazowego wydania na maksymalnie 120 dni kuracji”.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 96a ust. 7ab ustawy – Prawo farmaceutyczne obliczenia ilości produktu leczniczego przeznaczonego do wydania pacjentowi na zasadach określonych w art. 96a ust. 7a i 7aa dokonuje system teleinformatyczny, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia. Oznacza to, że ustawodawca powierzył dokonywanie tych obliczeń systemowi teleinformatycznemu P1, a nie farmaceucie. Jeżeli system teleinformatyczny nie wyznacza terminu kolejnej realizacji ani nie ogranicza możliwości wydania produktu leczniczego, brak jest podstawy prawnej do odmowy realizacji recepty wyłącznie na podstawie odmiennej wykładni przepisów przedstawionej w stanowisku Ministerstwa Zdrowia.

System P1 jest systemem państwowym, za którego prawidłowe funkcjonowanie odpowiadają właściwe organy publiczne. Ewentualne działania kontrolne powinny zatem w pierwszej kolejności dotyczyć przyczyn nieprawidłowego działania systemu oraz podmiotów odpowiedzialnych za jego utrzymanie i zgodność z obowiązującym prawem, a nie farmaceutów realizujących recepty zgodnie z danymi udostępnianymi przez ten system.

Naczelna Izba Aptekarska od wielu lat konsekwentnie zwraca uwagę na brak odpowiednich mechanizmów walidacyjnych w systemie P1. Problem ten był zgłaszany właściwym organom od momentu wdrożenia e-recept, a po wejściu w życie przepisów dotyczących automatycznego obliczania ilości produktu leczniczego wielokrotnie wskazywano na konieczność dostosowania systemu do wymagań wynikających z art. 96a ust. 7a–7ab ustawy – Prawo farmaceutyczne. Samorząd zawodu farmaceuty konsekwentnie postulował wprowadzenie mechanizmów walidacyjnych zapobiegających powstawaniu opisanych problemów interpretacyjnych, podkreślając, że ich źródłem jest niewłaściwe funkcjonowanie systemu teleinformatycznego, a nie sposób wykonywania obowiązków przez farmaceutów.

Należy również podkreślić, że Minister Zdrowia wyłączył naruszenie art. 96a ust. 7aa ustawy – Prawo farmaceutyczne z katalogu naruszeń skutkujących obowiązkiem zwrotu refundacji lub nałożeniem kary umownej. Wynika to wprost z § 7 ust. 1b oraz § 8 ust. 1a „Ogólnych warunków umów na realizację recept”, stanowiących załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2011 r. w sprawie ogólnych warunków umów na realizację recept oraz ramowego wzoru umowy na realizację recept (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1207). Tym samym samo naruszenie art. 96a ust. 7aa ustawy – Prawo farmaceutyczne nie może stanowić podstawy zastosowania wobec apteki sankcji finansowych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Jednocześnie nie można pominąć okoliczności, że Ministerstwo Zdrowia wprost wskazało na możliwość podejmowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia czynności kontrolnych wobec aptek realizujących recepty w sposób odmienny od przedstawionej interpretacji. Mając na uwadze treść tego stanowiska oraz praktykę działań kontrolnych NFZ, Naczelna Izba Aptekarska rekomenduje zachowanie daleko idącej ostrożności przy realizacji recept objętych opisanym problemem.

Wyłącznie z przyczyn praktycznych oraz w celu ograniczenia ryzyka sporów z płatnikiem publicznym rekomendujemy realizację recept ważnych przez 30 dni poprzez wydanie – jednorazowo albo w ramach kilku realizacji, również w więcej niż jednej aptece – łącznie zapasu zapewniającego pacjentowi maksymalnie 120 dni terapii. Po wydaniu takiej ilości rekomendujemy nadanie recepcie statusu kończącego jej realizację, a w przypadku pozostawienia statusu częściowej realizacji – powstrzymanie się od dokonywania kolejnych realizacji.

Powyższa rekomendacja nie oznacza zmiany stanowiska Naczelnej Izby Aptekarskiej co do obowiązującego stanu prawnego. Stanowi ona wyraz troski o bezpieczeństwo prawne farmaceutów oraz podmiotów prowadzących apteki do czasu jednoznacznego wyjaśnienia przepisów lub ich odpowiedniej zmiany.

Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że Departament Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia w stanowisku z dnia 20 lipca 2026 r. (znak: PLPR.054.137.2026.MI) wskazał, iż przedstawiona w nim interpretacja powinna być uwzględniana w odniesieniu do realizacji recept dokonywanych od dnia przekazania tej informacji farmaceutom. Tym samym interpretacja ta nie może stanowić podstawy do kwestionowania prawidłowości realizacji recept dokonanych przed jej przekazaniem farmaceutom ani do wywodzenia wobec aptek jakichkolwiek negatywnych konsekwencji za okres wcześniejszy.

Stanowiska Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia z dnia 20 lipca 2026 r. w załącznikach.